Σκορδαλιά της γιαγιάς

Σκορδαλιά της γιαγιάς – Ιστορία και Παραδοσιακή Συνταγή

Η σκορδαλιά προέρχεται από τις λέξεις σκόρδο και αλιάδα. Είναι ένα αγαπημένο πιάτο από πολτοποιημένο σκόρδο με βάση ψωμιού ή πατάτας, ξύδι, λεμόνι και ελαιόλαδο. Στην Ελλάδα, παρότι βρίσκεται στο μενού των περισσότερων εστιατορίων όλο το χρόνο, κατέχει την τιμητική της την 25η Μαρτίου και την Κυριακή των Βαΐων. Η έντονη και ελκυστική γεύση της οφείλεται στο σκόρδο, το οποίο κατάγεται από τις περιοχές της Κεντρικής και Ανατολικής Ασίας.

Το σκόρδο έχει μακρά ιστορία: στην αρχαιότητα, ο Θεός Ερμής το σύστησε ως αντίδοτο στα μάγια της Κίρκης. Οι αθλητές μασούσαν μια σκελίδα πριν από αγώνες, ενώ στην παράδοση χρησιμοποιείται ως φυλαχτό ενάντια στα κακά δαιμόνια. Μια πλεξίδα σκόρδου σε ένα σπίτι λέγεται ότι διώχνει το μάτι.

Η σκορδαλιά της γιαγιάς έχει ρίζες από τη γειτονική Ιταλία, καθώς aglio σημαίνει σκόρδο. Στην Ισπανία υπάρχει το «ajo colorao», στη Γαλλία η σάλτσα aioli. Στον ελλαδικό χώρο, οι αρχαίοι Έλληνες έφτιαχναν μια παρόμοια σάλτσα, το μυττώτο, με ελαιόλαδο, σκόρδο και βρασμένα πράσα. Σήμερα υπάρχουν πολλές τοπικές παραλλαγές:

• Στην Κεφαλονιά με ζωμό από βραστό μπακαλιάρο και λεμόνι
• Στη Μακεδονία με πατάτα, καρύδια ή αμύγδαλα
• Στην Πόλη με ψωμί, αμύγδαλα, κουκουνάρια ή καρύδια και ξύδι
• Στην Ποντιακή εκδοχή με αμύγδαλα, γιαούρτι και ξύδι

Οι Ελληνίδες νοικοκυρές παραδοσιακά χρησιμοποιούν το γουδί για να αλέσουν το σκόρδο με αλάτι, μέχρι να γίνει αλοιφή, πετυχαίνοντας έτσι απλή και κρεμώδη υφή. Η σκορδαλιά σερβίρεται κυρίως με τηγανιτά πιάτα, ενώ η έντονη γεύση της μας μεταφέρει απευθείας στην ελληνική κουζίνα της γιαγιάς ή της μαμάς, που κρύβει τα μυστικά για την πετυχημένη παρασκευή της.