Γάλα: Είδη, Θρεπτική Αξία και Οφέλη για την Υγεία
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΑΡΜΠΑΡΙΓΟΥ
Τι είναι το γάλα
Με τον όρο «γάλα» νοείται αποκλειστικά το γάλα που προέρχεται από την αγελάδα. Είναι πλήρες, νωπό, δεν περιέχει πρόσθετες ύλες και δεν έχει υποστεί αφυδάτωση ή συμπύκνωση. Το γάλα αποτελεί την πιο απλή και φυσική τροφή, καθώς είναι η πρώτη τροφή του ανθρώπου και παρέχει βασικά θρεπτικά συστατικά απαραίτητα για τον οργανισμό.
Περιέχει πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία, συμβάλλοντας στη σωστή ανάπτυξη και τη διατήρηση της υγείας.
Η γαλακτοκομία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κλάδους παγκοσμίως. Στην Ελλάδα παράγεται κυρίως πρόβειο και αίγειο ή αιγοπρόβειο γάλα, από τα οποία προέρχεται μεγάλος αριθμός γαλακτοκομικών προϊόντων, κυρίως τυριών.
Είδη γάλακτος ανάλογα με την επεξεργασία
Γάλα σε σκόνη
Παράγεται με αποστείρωση και αφυδάτωση του νωπού γάλακτος και συχνά εμπλουτίζεται με επιπλέον θρεπτικά στοιχεία. Χρησιμοποιείται κυρίως στα βρεφικά γάλατα.
Παστεριωμένο γάλα (7 ημερών)
Παστεριώνεται στους 72°C για 15 δευτερόλεπτα και διατηρείται στο ψυγείο για μικρό χρονικό διάστημα.
Γάλα UHT (Ultra High Temperature)
Υποβάλλεται σε πολύ υψηλή θερμοκρασία για ελάχιστο χρόνο, ώστε να διατηρείται εκτός ψυγείου για μεγάλο διάστημα.
Συμπυκνωμένο γάλα (εβαπορέ)
Αποστειρώνεται σε θερμοκρασία κάτω των 100°C και αφαιρείται μέρος του νερού του. Διατηρείται εκτός ψυγείου για 6–12 μήνες.
Γάλα ανάλογα με τα λιπαρά
- Πλήρες γάλα: 3,25–3,5% λιπαρά
- Μερικώς αποβουτυρωμένο: 1–2% λιπαρά
- Αποβουτυρωμένο: 0% λιπαρά, με τις λιγότερες θερμίδες
Γάλα ανάλογα με την προέλευση
Αγελαδινό
Το πιο διαδεδομένο παγκοσμίως. Πλούσιο σε ασβέστιο, πρωτεΐνες, φώσφορο και βιταμίνη Β12.
Κατσικίσιο
Πιο εύπεπτο από το αγελαδινό, με ιδιαίτερη γεύση και υψηλή θρεπτική αξία.
Πρόβειο
Χρησιμοποιείται κυρίως στην παραγωγή τυριών και γιαουρτιών. Έχει πλούσια υφή και έντονη γεύση.
Γάλα γαϊδούρας
Σπάνιο και ακριβό. Πλούσιο σε ανοσοσφαιρίνες, βιταμίνες C και Β12 και λακτόζη. Έχει χαμηλά λιπαρά και πρωτεΐνες και θεωρείται πλήρης τροφή για τα παιδιά.
Βουβαλίσιο
Με απαλή υφή και ευχάριστη γεύση. Πλούσιο σε ασβέστιο, πρωτεΐνες, ω-λιπαρά και ιχνοστοιχεία. Έχει χαμηλότερη χοληστερόλη από το αγελαδινό και ενδείκνυται για άτομα με δυσανεξία στη λακτόζη.
Γάλα ανάλογα με τη γεύση
Καραμελωμένο ζαχαρούχο γάλα
Προέρχεται από βρασμό ζαχαρούχου γάλακτος και χρησιμοποιείται ευρέως στη ζαχαροπλαστική.
Σοκολατούχο γάλα
Ρόφημα αγελαδινού γάλακτος με κακάο και ζάχαρη, με αυξημένη περιεκτικότητα σε σάκχαρα.
Ειδικά είδη γάλακτος
Γάλα χωρίς λακτόζη
Κατάλληλο για άτομα με δυσανεξία στη λακτόζη, χωρίς αλλοίωση της θρεπτικής του αξίας.
Κεφίρ
Παρασκευάζεται από γάλα και καλλιέργειες προβιοτικών. Είναι εύπεπτο, πλούσιο σε πρωτεΐνες, ασβέστιο και μαγνήσιο και ενισχύει την άμυνα του οργανισμού.
Γάλα εμπλουτισμένο με ασβέστιο
Περιέχει επιπλέον ασβέστιο και βιταμίνη D3 και ενδείκνυται για εγκύους, θηλάζουσες γυναίκες και άτομα με αυξημένες ανάγκες σε ασβέστιο.
