Χριστουγεννα

Τα Χριστουγεννα

Η γιορτή και τα έθιμά της μέσα στο χρόνο.

Χριστούγεννα, η ομορφότερη εποχή του χρόνου. Μια εποχή που γεμίζει από αγάπη, που εκφράζεται με την ανταλλαγή των δώρων των Χριστουγέννων, με όμορφες μυρωδιές γλυκών και εδεσμάτων.

Οι τελευταίες ημέρες του χρόνου συνοδεύονται από τα όμορφα έθιμα των Χριστουγέννων.

Το στόλισμα του δέντρου ή του καραβιού, τα κάλαντα και τις επισκέψεις σε αγαπημένα μας πρόσωπα. Οι εικόνες των Χριστουγέννων περιλαμβάνουν, το άνοιγμα των χριστουγεννιάτικων δώρων, την οικογένεια γύρω από το τραπέζι, ιστορίες που αφηγούνται οι παππούδες στα εγγόνια.

Λίγοι, όμως, γνωρίζουν πως τα Χριστούγεννα έχουν μια ιστορία που χάνεται στα βάθη των αιώνων. Τα περισσότερα έθιμα των Χριστουγέννων προέρχονται από πανάρχαια έθιμά. Ακόμα κι οι εικόνες των Χριστουγέννων που βλέπουμε στις εκκλησιές έχουν εμπνευστεί από την αρχαία τέχνη. H Εκκλησία ξεκίνησε να γιορτάζει τα Χριστούγεννα τον 4ο αιώνα μ.Χ., ενώ μέχρι τότε η μεγαλύτερη γιορτή ήταν τα Θεοφάνια. Ωστόσο, όλοι οι λαοί της Ευρώπης είχαν τις δικιές τους γιορτές την εποχή του χειμερινού ηλιοστασίου.

Οι μακριές νύχτες του χειμώνα αυτή την εποχή μικραίνουν κι όλοι οι λαοί περίμεναν τις φωτεινότερες μέρες που έρχονταν.

Οι Ρωμαίοι γιόρταζαν τα Σατουρναλια για να τιμήσουν τον θεό Κρόνο. Αντίστοιχα με την ανταλλαγή των χριστουγεννιάτικων δώρων στα Σατουρνάλια οι Ρωμαίοι αντάλλασσαν μικρά δωράκια μεταξύ τους. Ακόμα κι ένα από τα σημερινά έθιμα των Χριστουγέννων, τα φώτα που βάζουμε στο δέντρο αντιστοιχεί με τις λαμπάδες που άναβαν οι Ρωμαίοι κατά τα Σατουρνάλια.

Όμως η γιορτή του Ανίκητου Ήλιου ήταν αυτή που ανάγκασε την Εκκλησία να γιορτάσει με λαμπρότητα τα Χριστούγεννα.

Πολλοί προτιμούσαν τις παγανιστικές γιορτές και η λατρεία του Ανίκητου Ήλιου απειλούσε τον Χριστιανισμό. Έτσι η εκκλησία καθιέρωσε τα Χριστούγεννα, ώστε στη θέση του ήλιου να γιορτάζεται ο ήλιος της δικαιοσύνης, ο Χριστός.

Κι άλλα έθιμα των Χριστουγέννων βρίσκουμε να έχουν αντιστοιχία με αρχαία έθιμα.

Το στόλισμα του δέντρου κατάγεται από τη λατρεία των ιερών δέντρων στου λαούς της Βόρειας Ευρώπης και τους Γαλάτες. Όσοι έχουμε διαβάσει Αστεριξ, θα θυμόμαστε πως ο Πανοραμίξ συναντά τους άλλους δρυΐδες σε ένα ιερό δάσος για να φτιάξουν τα φίλτρα τους. Τόσο ιερά ήταν τα δέντρα για τους αρχαίους λαούς, που οι δημιουργοί του Αστεριξ το χρησιμοποίησαν. Και οι αρχαίοι έλληνες, όμως είχαν ένα αντίστοιχο έθιμο, την Ειρεσιώνη. Στόλιζαν οι αρχαίοι ένα κλαδί αγριελιάς με γιρλάντες, λευκό μαλλί και φρούτα, κι αυτό έφερνε καλοτυχία και γονιμότητα στις σοδειές.

Ο χριστιανισμός δεν κατάφερε να ξεριζώσει τις πανάρχαιές αυτές αντιλήψει.

Κατάφερε όμως να αλλάξει το νόημα τους και να τα εντάξει στα Χριστούγεννα. Σήμερα όταν τηρούμε τα έθιμα των Χριστουγέννων και στολίζουμε το δέντρο, αυτό συμβολίζει το δέντρο της ζωής του Παραδείσου. Όταν οι πρωτόπλαστοι έφαγαν τον καρπό της γνώσης του καλού και του κακού, ο θεός τους απαγόρεψε να πλησιάσουν το δέντρο της ζωής. Όμως με τη γέννηση του Χριστού οι άνθρωποι μπορούν να γευτούν ξανά τους καρπούς του.

Ακόμα και οι εικόνες των Χριστουγέννων, της γέννησης, έχουν το αντίστοιχο τους στην αρχαία τέχνη.

Αρκεί να κοιτάξουμε ένα ψηφιδωτό από την Πάφο που παριστάνει τη γέννηση του Μ. Αλεξάνδρου και μια εικόνα της γέννησης του Χριστού για να δούμε τις ομοιότητες.

Πολλά μπορούμε να γράψουμε για τα έθιμα των Χριστουγέννων, τα δώρα των Χριστουγέννων. Ακόμα και κάθε γλυκό ή φαγητό που τρώμε έχει την ιστορία του και το συμβολισμό του. Ο χώρος μας είναι λίγος οπότε θα συνεχίσουμε σε κάποιο άλλο άρθρο.