Τυρινή εβδομάδα: τι τρώμε και τα έθιμά της

Η Τυρινή Εβδομάδα: τι τρώμε και ποια έθιμα τη συνοδεύουν

Η Τυρινή εβδομάδα, γνωστή και ως Τυροφάγος, είναι η τελευταία εβδομάδα της Αποκριάς και προηγείται της Καθαράς Δευτέρας. Κατά τη διάρκειά της, οι χριστιανοί απέχουν από την κατανάλωση κρέατος, προετοιμάζοντας σταδιακά τον οργανισμό και το πνεύμα για τη μεγάλη νηστεία της Σαρακοστής.

Τι τρώμε – Ο τρόπος της νηστείας

Περίοδος Τριωδίου

Η Τυρινή εβδομάδα αποτελεί μέρος της περιόδου του Τριωδίου, μιας τριεβδομαδιαίας προετοιμασίας για την είσοδο στη Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Οι τρεις αυτές εβδομάδες είναι:

• Προφωνήσιμη εβδομάδα (από την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου έως την Κυριακή του Ασώτου), όπου καταλύεται κάθε είδους τροφή όλες τις ημέρες.
• Εβδομάδα της Αποκριάς ή Κρεατινή (έως την Κυριακή των Απόκρεω), με εξαίρεση την Τετάρτη και την Παρασκευή, που τηρείται αυστηρή νηστεία. Η Κυριακή των Απόκρεω είναι η τελευταία ημέρα κατανάλωσης κρέατος.
• Τυρινή ή Τυροφάγος εβδομάδα, κατά την οποία καταλύονται όλα εκτός από το κρέας.

Με την Κυριακή της Τυρινής ολοκληρώνεται η προπαρασκευαστική περίοδος και ξεκινά η Μεγάλη Τεσσαρακοστή.

Έθιμα της Τυρινής Εβδομάδας στην Αρκαδία

Κατά την Τυρινή εβδομάδα, τα κρεατικά εξαφανίζονταν από το σπίτι και οι οικογένειες προμηθεύονταν γάλα για να φτιάξουν γαλόπιτες, μακαρονόπιτες, τυρόπιτες και γιαούρτι. Οι νοικοκυρές ετοίμαζαν γαλακτερά φαγητά και γλυκίσματα για να κεράσουν συγγενείς και φίλους.

Το Σάββατο της Τυρινής παρασκευάζονταν τα «ψυχούδια», μικρά στρογγυλά ψωμάκια με σφραγίδα στη μέση. Τα παιδιά τα έπαιρναν στο νεκροταφείο, όπου γίνονταν προσευχές για τις ψυχές των νεκρών. Μαζί με τα ψυχούδια, οι γυναίκες έκαιγαν λιβάνι πάνω σε αναμμένα κάρβουνα και άφηναν μια μπουκιά ψωμί μουσκεμένη σε κρασί.

Κυριακή της Τυρινής

Το πρωί ήταν αφιερωμένο στον εκκλησιασμό. Το μεσημεριανό τραπέζι περιλάμβανε τυροζούμι, βακαλάο πλακί ή ψητό με σκορδαλιά και ξυπόλυτη γαλόπιτα χωρίς φύλλο. Το βράδυ, τα μακαρόνια με άφθονη μυζήθρα και χοιρινό λίπος είχαν την τιμητική τους, συνοδευόμενα από τηγανητό βακαλάο και κρασί.

Διατροφικά έθιμα της Κυριακής της Τυρινής

• Στην Αρκαδία, τα ανύπαντρα νέα άτομα έκλεβαν ένα μακαρόνι και το έβαζαν κάτω από το μαξιλάρι τους για να ονειρευτούν τον μελλοντικό τους σύντροφο.
• Στις ορεινές βλάχικες κοινότητες της κεντρικής Ελλάδας παρασκευάζονταν γαλατόπιτες, τυρόπιτες και πίτες με τραχανά.
• Στην Κάρπαθο, όλοι συγκεντρώνονταν στο σπίτι του δημάρχου, όπου προσφερόταν πλούσιος μπουφές με ψάρι, γαλακτοκομικά, γλυκά με μυζήθρα, ρυζόγαλο και σιτάκα με βούτυρο και μέλι.
• Στη Μήλο και την Κέα, τα φαγητά της Τυροφάγου έμεναν στο τραπέζι όλη νύχτα, σε περίπτωση που «πεινούσε το φάντασμα του σπιτιού».

Έθιμο της Τυροφάγου είναι το βραδινό γεύμα να τελειώνει με αυγό, βραστό ή ψημένο στη θράκα. Σε πολλές περιοχές, τα μέλη της οικογένειας παρατηρούσαν ποιο αυγό «ιδρώνει» πρώτο, σημάδι καλής χρονιάς. Ο συμβολισμός του εθίμου θέλει το στόμα να «κλείνει» με αυγό πριν τη νηστεία και να «ανοίγει» ξανά με αυγό το Πάσχα.