Η Σαρακοστή & τα έθιμά της

Η Σαρακοστή, τα έθιμα και οι γεύσεις της ελληνικής παράδοσης

Η Σαρακοστή ή Μεγάλη Τεσσαρακοστή σημαίνει τις μεγάλες σαράντα ημέρες. Πρόκειται για τη μακρά περίοδο νηστείας που τηρούν οι χριστιανοί πριν από το Πάσχα και καθιερώθηκε για πρώτη φορά τον 4ο αιώνα μ.Χ. Αρχικά περιλάμβανε έξι εβδομάδες, ενώ αργότερα προστέθηκε και η έβδομη. Επίσημη ημέρα έναρξής της θεωρείται η Καθαρά Δευτέρα και ολοκληρώνεται την Κυριακή του Πάσχα.

Παρότι πρόκειται για κινητή περίοδο, περιλαμβάνει πάντα τον μήνα Μάρτιο.

Ο χαρταετός

Το έθιμο που σηματοδοτεί την έναρξη της Σαρακοστής είναι το πέταγμα του χαρταετού την Καθαρά Δευτέρα. Πρόκειται για έθιμο που προέρχεται από την Ανατολή και συγκεκριμένα από την Κίνα, όπου ήδη από τον 2ο αιώνα π.Χ. συνήθιζαν να πετούν χαρταετούς σε διάφορα σχήματα και χρώματα. Πίστευαν ότι με αυτόν τον τρόπο οι ευχές και η ψυχή τους πλησιάζουν το Θείο.

Στην Ευρώπη το έθιμο έφτασε μέσω των εξερευνητών κατά την εποχή των Μεγάλων Ανακαλύψεων τον 15ο αιώνα. Για τους χριστιανούς, το πέταγμα του χαρταετού συμβολίζει την πνευματική ανάταση και την προσέγγιση προς τον Θεό. Σύμφωνα με μια άλλη ερμηνεία, την Καθαρά Δευτέρα αφήνουμε να «πετάξουν» μακριά οι αμαρτίες και όσα μας βαραίνουν.

Η Κυρά Σαρακοστή

Η Κυρά Σαρακοστή αποτελούσε ένα αυτοσχέδιο ημερολόγιο για τη μέτρηση των εβδομάδων της νηστείας. Απεικονιζόταν ως γυναίκα με επτά πόδια — ένα για κάθε εβδομάδα — με σταυρό στο κεφάλι, σταυρωμένα χέρια σε στάση προσευχής και χωρίς στόμα, ως ένδειξη εγκράτειας και νηστείας

Τα σαρακοστιανά εδέσματα

Η ελληνική παράδοση διαθέτει πλούσια ποικιλία φαγητών που καταναλώνονται κατά τη διάρκεια της νηστείας. Βασικά συστατικά τους είναι τα όσπρια, τα λαχανικά και τα θαλασσινά. Εξαιτίας της αποχής από το κρέας και τα ζωικά προϊόντα, δημιουργήθηκαν πλήθος ευφάνταστων συνταγών ώστε το σαρακοστιανό τραπέζι να παραμένει γευστικό και χορταστικό.

Φασόλια κάθε είδους, ρεβίθια σε πολλές εκδοχές – όπως ρεβιθοκεφτέδες ή τα παραδοσιακά σιφνέικα ρεβίθια φούρνου – φακές, φακόρυζο. Επίσης οστρακοειδή και θαλασσινά όπως γαρίδες, χταπόδι με κοφτό μακαρονάκι και σουπιές στιφάδο, αποτελούν μόνο μερικές από τις αγαπημένες επιλογές της περιόδου.

Η Σαρακοστή, μέσα από τα έθιμα και τις γεύσεις της, παραμένει μέχρι σήμερα μια ζωντανή παράδοση.